Pomorze Zachodnie (Pomorze Nadodrzańskie, łac. Pomerania, niem. Pommern)  jest to  kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej. Obejmująca część Pomorza pomiędzy Meklemburgią i Pomorzem Gdańskim. Obecnie prawie w całości należy do Polski z wyjątkiem niewielkiego terytorium na zachód od Odry, leżącego w okręgach Rostock i Brandenburg (Niemcy).

Historia

           Władca Pomorza Zachodniego Warcisław I zobowiązał się do  płacenia trybutu, udzielania pomocy wojskowej Polsce oraz do otwarcia granic kraju na działalność misyjną Kościoła. W okresie rozbicia dzielnicowego ponownie uniezależniło się od książąt polskich. Penetrowane przez Brandenburgię i Danię.                                                                 W 1164 pozbawiony oparcia w Polsce książę Bogusław I uznał zwierzchność lenną księcia saskiego i bawarskiego Henryka Lwa, 1181 uznał się za lennika cesarza Fryderyka Barbarossy. W latach 1185-1227 Pomorze Zachodnie znalazło się pod władzą Duńczyków. XIII w. przyniósł znaczny rozwój gospodarczy, po przystąpieniu do Hanzy bogaciły się główne miasta regionu: Szczecin, Kołobrzeg, Starogard.                                                                       Na słowiańskie dotychczas ziemie na skalę masową przeniknęli osadnicy germańscy. Po chwilowym zjednoczeniu Pomorza Zachodniego przez Barnima I, w 1295 doszło do podziału na księstwo szczecińskie i wołogojskie, z którego w 1368 wyodrębniło się księstwo słupskie. W XIV-XV w. zagrożeni w swym stanie posiadania przez Brandenburgię i Zakon Krzyżacki książęta pomorscy zaczęli się zwracać w stronę Polski.                                                      O zmianie orientacji władców Pomorza Zachodniego świadczy małżeństwo córki Kazimierza Wielkiego Elżbiety z księciem wołogojskim Bogusławem V. Ich syn Kazimierz IV miał zostać królem Polski po śmierci Ludwika Węgierskiego. Po wygaśnięciu linii słupskiej (1459) i szczecińskiej (1464) całe Pomorze Zachodnie znalazło się pod panowaniem dynastii wołogojskiej.                                                                                                                                   Polityczny charakter miało małżeństwo córki Kazimierza IV Jagiellończyka, Anny, z Bogusławem X, który w 1513 i 1518 występował z propozycją zawarcia wieczystego przymierza z Polską. Jeszcze w początkach XVI w., mimo licznego osadnictwa niemieckiego, na ziemiach Pomorza Zachodniego przeważał żywioł słowiański. Przyjęcie luteranizmu w 1534 nasiliło wpływy niemieckie.                                                                                                1637 zmarł ostatni ze słowiańskich książąt pomorskich, Bogusław XIV. Po jego śmierci Polska włączyła w swoje granice ziemię bytowską i lęborską, stanowiące jej lenno. Po wojnie trzydziestoletniej (1618-1648), zgodnie z postanowieniami pokoju westfalskiego, Szwecja otrzymała Pomorze zaodrzańskie ze Szczecinem, wyspy Rugię, Wolin i Uznam oraz Kamień i Goleniów. Reszta ziem Pomorza przypadła Brandenburgii i w 1701 weszła w skład Królestwa Prus. 1713 Prusy odebrały Szwedom Szczecin, w 1815 resztę ziem u ujścia Odry.                                Po I wojnie światowej Pomorze Zachodnie znalazło się w granicach Rzeszy. Od 1945 prawie w całości w granicach Polski.Na Pomorzu Zachodnim krzyżowały się interesy Polski, Brandenburgii, Państwa Zakonnego, Meklemburgii, Szwecji, Danii i Cesarstwa Niemieckiego.Za czasów Mieszka I podlegało jego władzy. Pod koniec panowania Bolesława I Chrobrego uległo podziałowi: część zachodnia ze Szczecinem i Kołobrzegiem usamodzielniła się, dając początek Pomorzu Zachodniemu rządzonemu przez rodzimych, słowiańskich władców. W 1124 r., w wyniku wypraw zbrojnych Bolesława III Krzywoustego, uznało zwierzchność Polski.

Granice i podział

Najbardziej praktyczna i najprostsza wersja granic nawiązującą także, do obecnego podziału na województwa zalicza do Pomorza Zachodniego kombinację następujących obszarów:W związku z licznymi na przestrzeniach wieków zmianami granic i stref wpływów niemożliwe jest dokładne określenie granic Pomorza Zachodniego, zwłaszcza jego południowej i wschodniej granicy na terenie Polski. Niektóre opracowania ograniczają zasięg Pomorza Zachodniego do granic Księstwa Pomorskiego. Inne poszerzają ten obszar m.in. o terytorium Nowej Marchii, która zajęła terytorium zamieszkiwane pierwotnie przez plemiona pomorskie i lubuskie. Jeszcze inne bazują na granicach Prowincji Pomorze czy rzadziej Pomorza Szwedzkiego. Za ziemię pogranicza pomiędzy Pomorzem Zachodnim, a Pomorzem Gdańskim (Wschodnim) najczęściej uznaje się ziemię lęborsko-bytowską.

  • obszar dawnego Księstwa Pomorskiego,
  • obszar obecnego województwa zachodniopomorskiego,
  • dawną Nową Marchię (bez ziem nad Wartą i Notecią oraz na południe od nich),
  • północno-zachodnią część obecnego województwa pomorskiego (Słupsk, Ustka, Miastko),
  • północno-zachodnią część obecnego województwa wielkopolskiego (Okonek, Jastrowie),
  • wschodnia część Meklemburgii-Pomorza Przedniego (powiat Vorpommern-Greifswald, powiat Vorpommern-Rügen i płn.-wsch. skraj powiatu MecklenburgischeSeenplatte),
  • północno-wschodnia skraj Brandenburgii (część powiatu Uckermark)

Według historiografii niemieckiej Pomorze Zachodnie dzieliło się na:

  • Pomorze Tylne – na wschód od Odry
  • Pomorze Przednie (Pomorze Zaodrzańskie, Przedpomorze) – na zachód od Odry
  • Wyspę Rugia

Gospodarka

 

Gospodarka Pomorza Zachodniego jest nierozerwalnie związana z morzem. W regionie dominują takie gałęzie przemysłu jak rybołówstwo i przemysł stoczniowy, a także przemysł spożywczy, przetwórczy i chemiczny. Jednym z większych źródeł dochodu regionu jest  turystyka.Pomorze Zachodnie posiada niespotykane walory uzdrowiskowe.

herb

Herb Księstwa Pomorskiego

1

Granice prowincji Pomorze na obecnym podziale administracyjnym

księstwo

Księstwo Pomorskie – mapa z 1635r.

2

3

4